The proof of the pudding is in the eating.

Situatie

Cliënt belegt kleinschalig in koopwoningen: kopen, verbouwen en weer verkopen. Voor zijn laatste aankoop sloot hij bij de bancaire tak van een bekende verzekeringsmaatschappij een hypothecaire financiering af van € 500.000. Na verkoop van het pand en aflossing van de lening resteerde een winst van ongeveer € 800.000.

Cliënt wilde deze reserve gebruiken om eerder te stoppen met werken en meer tijd aan zijn privéleven te besteden. Hij had een goede pensioenvoorziening, een comfortabele eigen woning en een vakantiewoning in Spanje. De bank continueerde de kredietruimte in de vorm van een effectenkrediet, tegen een aanzienlijk hogere rente. Daardoor kon het te beleggen vermogen oplopen tot € 1,3 miljoen. Na een vragenlijst werd het risicoprofiel vastgesteld op ‘neutraal’. De portefeuille werd vrijwel volledig ingevuld met individuele aandelen.

Toen de beurs crashte, daalde de portefeuille snel. Omdat de bank krediet verstrekte tot 70% van de portefeuillewaarde, volgden margin calls. Cliënt kon niet bijstorten, waarna de bank delen van de portefeuille verkocht. Na krap twee jaar was zijn eigen vermogen gedaald van € 800.000 naar € 135.000.

Afloop

Onderzoek wees uit dat de interne controle op de vermogensbeheerders gebrekkig was. In strijd met de afspraken betaalde cliënt 1,1% commissie op aan- en verkopen in plaats van 0,5%. Het teveel betaalde werd teruggestort.

Ook bleek de overeengekomen benchmark te zijn genegeerd. Waar de MSCI Wereldindex ongeveer 2% Nederlandse aandelen voorschreef, lag dit aandeel gemiddeld rond 80%. Van spreiding was nauwelijks sprake en er werd veel gebruikgemaakt van opties die niet in de benchmark voorkwamen.

Een neutraal risicoprofiel kan moeilijk rijmen met een waardedaling van ongeveer 85% in twee jaar. De bank werd aansprakelijk gesteld voor het verlies en deed een voor cliënt acceptabel schikkingsvoorstel. De eigen verantwoordelijkheid van cliënt speelde wel mee: hij had eerder bezwaar kunnen maken en niet blindelings mogen vertrouwen op een goede afloop.

Situatie

Cliënt verkocht haar woning en investeerde, verliefd tot over haar oren, de gehele opbrengst in het bedrijf van haar nieuwe partner. Over deze investering werd niets formeel vastgelegd. Er was alleen een mondelinge toezegging dat het geld ‘natuurlijk’ zou worden terugbetaald.

Cliënt trouwde niet met haar partner, maar werd wel werknemer in zijn bedrijf. De onderneming ging uiteindelijk failliet. Het gezamenlijke woonhuis werd onder druk van de bank onder de marktwaarde verkocht en haar partner ontliep ternauwernood een persoonlijk faillissement. Toen de relatie door de oplopende spanningen eindigde, wilde cliënt haar geld terug. Dat werd geweigerd met het argument dat de onderneming failliet was.

Afloop

De vraag was hoe de investering juridisch moest worden gekwalificeerd: een onderhandse lening, schenking, voorschot of onverschuldigde betaling? Bovendien moest worden vastgesteld of verhaal mogelijk was.

Cliënt had het geld rechtstreeks aan haar partner overgemaakt. Zij had geen aandelen gekregen en er was geen leenovereenkomst. Talloze documenten gaven geen concrete duiding aan de betaling. Daarin zag Shureluck juist een kans. Er was niet met de vennootschap gehandeld, maar met de natuurlijke persoon achter die vennootschap. De bewaard gebleven bankmutatie was daarbij essentieel.

Onderhandelingen bleven vruchteloos. Na overleg met een advocate werd een procedure gestart. In hoger beroep werd de ex-partner veroordeeld tot terugbetaling van het volledige geleende bedrag, zonder korting.

Situatie

Cliënt, een succesvolle tweede generatie ondernemer in de logistieke dienstverlening, verkocht op 63-jarige leeftijd zijn onderneming en ontving een miljoenensom. Zijn bank, waarmee hij vrijwel zijn hele ondernemersleven een kredietrelatie had, begeleidde de verkoop en stelde voor het vermogen onder te brengen bij de afdeling Vermogensbeheer.

Het risicoprofiel werd vastgesteld op ‘defensief’, passend bij het doel om de rest van zijn leven van het vermogen te leven. Toen de beurs sterk steeg, wilde cliënt toch meedoen. De bank waarschuwde schriftelijk dat beleggen in opties uiterst speculatief was, maar faciliteerde zijn wens vervolgens wel. De vermogensbeheerder bouwde het gebruik van optieconstructies steeds verder uit. In korte tijd brandde het vermogen vrijwel geheel op. Pogingen om verliezen goed te maken, veroorzaakten nog meer verlies.

Afloop

Uit onderzoek bleek dat de governance en interne controle bij de bank ernstig tekortschoten. Hoe kon een defensieve klant vrijwel volledig in zeer offensieve optieconstructies terechtkomen, ondanks de waarschuwing en de vermogensbeheerovereenkomst?

De bank stelde dat het de uitdrukkelijke wens van cliënt was en dat hij zelf de gevolgen moest dragen. Toch erkende zij uiteindelijk dat de grenzen van redelijkheid en billijkheid waren overschreden. Na langdurig overleg werd een redelijk compensatievoorstel gedaan dat cliënt accepteerde.

Situatie

Een groep jeugdvrienden handelde gezamenlijk in kantoren, bedrijfsunits en appartementen. Op basis van onderling vertrouwen werden boekhouding, managementrapportage en communicatie met de bank uitbesteed aan één van hen: de ‘finance guy’.

Toen de vastgoedcrisis uitbrak, kondigde de bank aan verschillende panden niet te herfinancieren. Brieven over betalingsachterstanden bereikten de overige vrienden niet, omdat de finance guy die informatie achterhield. Meerdere panden werden verkocht. De verbazing groeide toen netto verkoopopbrengsten werden verrekend met achterstanden op andere leningen van de finance guy.

Vervolgens presenteerde een door hem betaalde boekhouder een eindafrekening: de overige vrienden moesten ieder € 180.000 overmaken. Een deurwaarder meldde zich en de vrienden hadden het gevoel in de verkeerde film te zijn beland.

Afloop

De eerder door een accountant opgestelde jaarrekening bleek opvallende verschillen in de eigenvermogensposities te bevatten. De finance guy stond sterk in de plus, terwijl de anderen een negatieve waarde kregen. Hij had de accountant opgedragen alle rente en aflossing als door hem voorgeschoten te boeken, terwijl huurinkomsten als reguliere omzet waren verwerkt. Ook waren investeringen, verbouwingskosten en onderhoud zonder toelichting, facturen of instemming opgevoerd.

Daarnaast stond een rekening-courantverhouding van € 270.000 met bedrijven van de finance guy en hemzelf privé in de stukken. In een latere jaarrekening was deze post zonder heldere grond teruggebracht naar nul.

De finance guy kon zijn claim niet onderbouwen en beantwoordde essentiële vragen over de bancaire relatie niet. Een procedure tegen de overige vrienden bleef uit; de claimdreiging verdween. Cliënt overweegt inmiddels zelf een verhaalprocedure.

Situatie

Cliënt importeerde zeevruchten uit Zuid-Amerika. Een groothandel meldde dat een drie dagen eerder geleverde en na controle afgenomen partij van 8.000 kilo weer moest worden opgehaald. Van betaling kon volgens de groothandel geen sprake zijn omdat de kwaliteit ‘niet goed’ was.

Cliënt reisde direct af, maar kon niets bijzonders ontdekken. Hij kreeg opmerkingen over de glans van de ogen, zwakke schubben en een onaangename geur. Omdat verse vis beperkt houdbaar is, stemde hij noodgedwongen in met verkoop op commissiebasis, voor eigen rekening en risico. Uiteindelijk ontving hij 40% van de oorspronkelijke verkoopwaarde en stelde hij de groothandel aansprakelijk.

Afloop

De groothandel weigerde schadevergoeding en daagde cliënt uit te procederen. Tijdens de procedure kon zij niet uitleggen op basis van welke objectieve criteria de partij was afgekeurd. Er werd verwezen naar een A-, B- of C-kwaliteitssysteem, maar niet duidelijk gemaakt wat deze kwalificaties inhielden of op welke punten de partij afweek van A-kwaliteit.

De rechter concludeerde dat de groothandel onrechtmatig had gehandeld en volledig aansprakelijk was voor de schade. Ook moest zij alle proces- en juridische kosten van cliënt betalen.

Situatie

Cliënt werkte als complianceconsultant en ging samenwerken met twee managementconsultants. Samen richtten zij een vennootschap op. Cliënt zou 50% van de aandelen krijgen; de andere helft ging naar de vennootschap van de oprichters. De partners zouden een gelijke managementvergoeding declareren als voldoende omzet werd gerealiseerd.

De onderneming kreeg steeds grotere opdrachtgevers. Onderzoeken leidden tot interessante en lucratieve vervolgopdrachten. De twee medeoprichters vonden dat opdrachten over strategiewijziging en implementatie buiten de samenwerking vielen en wilden deze via hun eigen netwerk uitvoeren. Cliënt meende dat deze opdrachten juist voortkwamen uit het werk van de gezamenlijke onderneming.

De oprichters kwamen niet tot overeenstemming. De andere twee benaderden gezamenlijke klanten onder eigen naam. Cliënt eiste nakoming, maar kreeg te horen dat afspraken niet of onvoldoende waren uitgekristalliseerd. De verhoudingen en het vertrouwen verslechterden snel.

Afloop

Cliënt wilde procederen over zijn vermeende schade. Het bepalen van schade in dit soort zaken is echter een glibberig pad. Eerst moet inkomens- of vermogensschade worden vastgesteld en daarna ook een causaal verband met het handelen van de tegenpartij.

Shureluck adviseerde cliënt genoegen te nemen met een beperkte afkoopsom en de samenwerking te verlaten door zijn aandelen aan de twee managementconsultants te verkopen. Aldus geschiedde.

Situatie

Cliënt raakte betrokken bij een FinTech die hypotheekprocessen sneller en klantvriendelijker wilde maken. Hij schoot € 100.000 voor. Programmeurs koppelden eerder ontwikkelde software, waarvan de intellectuele eigendomsrechten bij meerdere oprichters lagen, aan nieuwe software. Binnen twee maanden was er een minimum viable product en kwamen de eerste offertes binnen.

Ondertussen moesten drie beoogde aandeelhouders afspraken maken. De oudste partner wilde binnen vijf jaar met pensioen en was niet fulltime beschikbaar. De notaris stelde daarom gewone aandelen voor de twee jongere partners voor en cumulatief preferente aandelen voor de oudste partner. Die aandelen zouden een vast dividend geven en tegen nominale waarde kunnen worden teruggekocht.

De oudste partner eiste toch gewone aandelen en een directiezetel. Door een familieband dreigde een blokkade in directie en aandeelhoudersvergadering. De sfeer escaleerde. Toen intellectuele eigendomsrechten op bestaande software gedeeltelijk werden ingetrokken, kon het veelbelovende product niet worden geleverd. Omdat de vennootschappen nog niet waren opgericht, waren de partners bovendien persoonlijk aansprakelijk.

Afloop

Cliënt weigerde de gevraagde directiezetel: een start-up vereist voortdurende betrokkenheid die de oudste partner niet kon bieden. Ook een discussie over de preferente aandelen liep vast.

De samenwerking werd ontbonden. Cliënt trok zich terug en stelde zijn intellectuele eigendom twee jaar kosteloos beschikbaar. In ruil betaalde hij een klein deel van de investering; het restant kwam voor rekening van de twee andere partners. Cliënt leed een klein, maar acceptabel verlies.

Situatie

Cliënt verrichtte ICT-werkzaamheden voor een grote verzekeringsmaatschappij. Budgetten waren centraal goedgekeurd, het werk werd naar tevredenheid uitgevoerd en facturen werden op tijd betaald.

Toen binnen de directie onenigheid ontstond over de digitale koers, werden alle toekomstgerichte projecten per direct stilgelegd en budgetten bevroren. Cliënt kreeg te horen dat zijn werkzaamheden stopten en dat resterende facturen niet meer zouden worden betaald. Bijna drie maanden werk dreigden onbetaald te blijven. Bovendien werd hij verhinderd zijn opdracht af te ronden.

Afloop

Na bestudering van de overeenkomst, urenstaten en e-mails waaruit grote waardering voor het werk bleek, werd geadviseerd de verzekeraar direct in gebreke te stellen, nakoming en betaling te eisen en haar aansprakelijk te stellen voor de schade door de eenzijdige beëindiging.

De afdeling Juridische Zaken greep in voordat de ingebrekestelling werd verzonden. Partijen gingen in gesprek en bereikten een acceptabele schikking. Zonder rancune kon ook een toekomstgerichte relatie in stand blijven.

Situatie

Cliënt werkte als verzekeringsagent en had honderden klanten met een woekerpolis. Deze levensverzekeringen combineerden dekking bij overlijden met sparen of beleggen voor bijvoorbeeld hypotheekaflossing of pensioen. Door stijgende risicopremies en verborgen kosten bleven de producten ver achter bij hun beloofde potentieel.

Een nieuwe partij bood aan alle klanten te bezoeken en hen, voor eigen rekening en risico, te laten overstappen naar een beleggingsrekening met fiscale status. Het geld zou worden ondergebracht in een fonds dat werd beheerd door aan deze partij gelieerde ondernemingen.

Cliënt vertrouwde het niet en vroeg Shureluck de risico’s te analyseren. Er bleek sprake van belangenverstrengeling. Ook werd belegd in teakhoutplantages en life settlements: illiquide producten met een slechte reputatie waarvan de waarde moeilijk vast te stellen en te verhandelen is.

Afloop

Cliënt werd geadviseerd geen relatie met de partij aan te gaan zolang de belangenverstrengeling niet was opgeheven.

Een jaar later waarschuwde de AFM consumenten publiekelijk niet met deze partij in zee te gaan. De voorzieningenrechter oordeelde aanvankelijk dat de waarschuwing onrechtmatig was en verplichtte de AFM tot rectificatie.

Tweeënhalf jaar later kondigde de AFM aan een curator te hebben benoemd. Kort daarna werden inschrijving, inkoop en terugbetaling van deelnemingsrechten opgeschort. De toezichthouder twijfelde ernstig aan de waardering van het fonds. Een belangrijk deel was belegd in gelieerde ondernemingen, terwijl de aandeelhouders daarvan ook de beleggingsbeslissingen voor het fonds namen. Juist die constructie leidde tot de eerder gesignaleerde belangenconflicten.